سابقه تاريخي :

استان مركزي با بيش از 6500 سال سابقه تاريخي يكي از استانهاي مهم كشور و از لحاظ اقتصادي ، فرهنگي و اجتماعي مي‌باشد و سهم مهمي در تاريخ ملي ايران و توسعه و پيشرفت ملي كشور بر عهده داشته است. 

در سال 1356 شمسي ، طبق قانون تقسيمات كشوري ، اراك به عنوان مركز استان مركزي انتخاب گرديد و يك سال بعد ، به طور رسمي تشكيلات استان مركزي در آن مستقر و فعال شد.

استان مركزي به لحاظ مذهبي يكي از كانونهاي اصلي تربيت و پرورش شخصيتهاي بزرگ ديني محسوب مي‌شود.

اين استان صدف برجسته ترين گوهرهاي مرجعيت عالم تشيع بوده و مراجع بزرگي همچون امام خميني (ره) ، آيت اله العظمي اراكي (ره) ، آقا نورالدين  حسني ، احمد نراقي و بسياري از علماي طراز اول ستارگاني بودند كه از آسمان اين استان روشني بخش جهان بشريت شدند.

اين استان مفاخر ادبي بزرگي همچون : فخرالدين عراقي ،‌ پروين اعتصامي ، اديب الممالك فراهاني و ميرزا ابوالقاسم قائم مقام را در دامان خود پرورانده است.

محققان بزرگي چون عباس اقبال آشتياني ، پروفسور حسابي ( پدر فيزيك ايران ) ، دكتر محمد قريب ( پدر طب كودكان در ايران ) ، استاد عبدالعظيم قريب ، دكتر محمد خزائلي و دكتر سعيد آشتياني ( بنيانگذار و رئيس پژوهشكده رويان ) از افتخارات علمي اين استان مي‌باشند.

بزرگان عرصه هنر استان ، علي اكبر فراهاني ( موسيقيدان ) و استاد عبداله باقري ( مينياتوريست ) مي‌باشند و ميرزاتقي خان اميركبير و قائم مقام فراهاني از شخصيتهاي طراز اول سياسي ايران بوده‌اند. از نظر اقتصادي نيز استان مركزي يكي از قطبهاي مهم اقتصادي كشوراست كه نقش ارزنده اي در توليدات صنعتي ، كشاورزي ، دامداري و صنايع دستي كشور ايفا مي‌كند.

جغرافياي طبيعي استان مركزي

 استان مركزي با مساحتي معادل 29442 كيلومتر مربع ، 82/1 درصد از كل مساحت كشور را در برگرفته و 75% از مساحت استان را كوهها تشكيل داده اند.

بخش كوهستاني استان مركزي در محل تلاقي دو رشته كوه البرز و زاگرس واقع شده است. مهمترين كوههاي استان در جنوب غربي راسوند ، (جنوب شازند) و سفيد خاني ( جنوب اراك ) واع اند و بندترين قله استان به نام شهباز در كوههاي راسوند قرار دارد.

آب و هواي استان 

 استان مركزي را سه نوع آب و هواي ( نيمه بياباني ، معتدل كوهستاني و سرد كوهستاني ) تحت تاثير قرار مي‌دهند.

كمترين بارندگي در مناطقي كه داراي آب و هواي نيمه بياباني و بيشترين بارندگي در مناطقي كه داراي آب و هواي سرد كوهستاني مي‌باشند وجود دارد.

همچنين استان مركزي تحت تاثير توده هاي مختلف هوا كه در آب و هواي ايران تاثير مي‌گذراند قرار مي‌گيرد و بدين جهت از تنوع آب و هوايي برخوردار مي‌باشد.

طبق آخرين تقسيمات كشوري ، استان مركزي داراي 10 شهرستان و 28 شهر مي‌باشد .